Well-traveled road effect
Strategy: Khi ước lượng thời gian cho một quy trình quen thuộc, cộng thêm một biên an toàn — cảm giác "quen tay" luôn khiến ta đánh giá thấp thời gian thực tế cần bỏ ra.
Well-traveled road effect là xu hướng đánh giá thấp thời gian di chuyển trên những tuyến đường quen thuộc, và đánh giá cao thời gian di chuyển trên những tuyến đường chưa từng đi qua — ngay cả khi cả hai có cùng khoảng cách thực tế. Con đường ta đi mỗi ngày cảm giác “ngắn hơn” so với một tuyến mới dù đồng hồ đo cho ra cùng một con số phút.
Cơ chế đứng sau hiệu ứng này liên quan tới cách bộ não xử lý những trải nghiệm lặp lại: khi di chuyển trên một tuyến quen thuộc, phần lớn quá trình diễn ra tự động, ít đòi hỏi chú ý có ý thức, khiến trải nghiệm về mặt chủ quan “trôi qua nhanh” — dù thời gian khách quan không đổi. Ngược lại, một tuyến đường mới đòi hỏi chú ý liên tục để định hướng, xử lý thông tin mới, khiến mỗi phút trôi qua cảm giác “dày” hơn và do đó bị ước lượng dài hơn thực tế. Đây cũng là lý do vì sao chuyến về thường cảm giác nhanh hơn chuyến đi trên cùng một quãng đường — phần lớn tuyến đã trở nên quen thuộc ở lượt về.
Hiệu ứng này không chỉ giới hạn ở việc di chuyển vật lý mà mở rộng ra bất kỳ quy trình lặp lại nào. Trong công việc, một nhóm quen thực hiện một loại dự án thường ước lượng thời gian hoàn thành thấp hơn thực tế cho dự án tiếp theo, vì trải nghiệm “quen việc” tạo cảm giác nó sẽ trôi nhanh — một biến thể gần với planning-fallacy. Trong sản phẩm số, người dùng cũ của một app tài chính thường đánh giá thấp thời gian cần để hoàn thành một luồng thao tác quen thuộc (nạp tiền, chuyển khoản định kỳ) so với thời gian thực tế đo được qua analytics — trong khi luồng mới hoặc ít dùng (mở khoản vay lần đầu, đăng ký sản phẩm đầu tư mới) luôn cảm giác mất nhiều thời gian hơn mức thực tế đòi hỏi. Với đội ngũ sản phẩm, đây là lý do nên đo thời gian hoàn thành bằng dữ liệu thực tế thay vì chỉ dựa vào cảm nhận của người dùng quen thuộc khi thiết kế luồng cho người dùng mới.
Well-traveled road effect có quan hệ gần với planning-fallacy — cả hai đều phản ánh việc con người đánh giá thấp thời gian cần thiết cho một nhiệm vụ, đặc biệt là nhiệm vụ quen thuộc. Nó cũng liên quan tới availability-heuristic, khi trải nghiệm dễ nhớ lại (tuyến đường quen) được dùng làm cơ sở ước lượng thay vì tính toán khách quan, và tới optimism-bias ở khía cạnh xu hướng chung là đánh giá lạc quan hơn thực tế cho những gì đã quen thuộc và nằm trong tầm kiểm soát cảm nhận của bản thân.