House Money Effect
Strategy: Ngay khi nhận một khoản bất ngờ, chuyển nó sang tài khoản chính và gọi đúng tên là tiền của mình trước khi quyết định tiêu hay đầu tư.
House money effect là hiện tượng người ta chấp nhận rủi ro cao hơn hẳn khi đang chơi bằng khoản tiền vừa thắng được, so với khi chơi bằng khoản vốn ban đầu. Tên gọi mượn từ sòng bạc: tiền của nhà cái, tiền chưa thuộc về mình. Điều đáng chú ý là về mặt kinh tế, hai khoản tiền hoàn toàn tương đương — chúng nằm cùng một tài khoản, mua được cùng những thứ. Chỉ có nguồn gốc là khác, và nguồn gốc lẽ ra không nên ảnh hưởng tới quyết định về tương lai.
Richard Thaler và Eric Johnson mô tả hiệu ứng này trong một nghiên cứu năm 1990. Người tham gia được cho một khoản lãi trước, rồi được mời tham gia một canh bạc tiếp theo; tỷ lệ nhận lời cao hơn rõ rệt so với nhóm không có khoản lãi mồi. Ngược lại, sau một khoản lỗ, hành vi tách làm hai nhánh: đa số trở nên né rủi ro, nhưng nếu canh bạc mới cho cơ hội hoà vốn thì nhiều người lại lao vào — hiện tượng gọi là break-even effect.
Cơ chế nằm ở chỗ tiền không được não xử lý như một đại lượng đồng nhất mà bị chia vào các ngăn riêng, đúng như mental-accounting mô tả. Khoản thắng bất ngờ được ghi vào một ngăn tách biệt, chưa được tích hợp vào tài sản tham chiếu. Vì điểm tham chiếu chưa dịch chuyển, mất khoản đó không được cảm nhận là mất mát thật, nên loss-aversion tạm thời không phát huy tác dụng. Đây là chỗ hành vi thực tế lệch khỏi dự đoán đơn giản của prospect-theory nếu ta giả định điểm tham chiếu cập nhật tức thì.
Trong sản phẩm tài chính số, hiệu ứng này xuất hiện ở khắp nơi và thường bị khai thác. Tiền thưởng đăng ký, hoàn tiền, điểm thưởng quy đổi, lợi nhuận chưa rút của một khoản đầu tư — tất cả đều dễ rơi vào ngăn tiền nhà cái. Người dùng nhận 200.000đ khuyến mãi thường đặt lệnh mạo hiểm hơn nhiều so với khi nạp chính 200.000đ của mình, và nền tảng nào tách phần thưởng thành một ví riêng càng làm hiệu ứng mạnh hơn. Ở chiều thiết kế có trách nhiệm, cách giảm nhẹ khá đơn giản: gộp mọi khoản vào một số dư duy nhất, hiển thị tổng tài sản thay vì tách lãi khỏi vốn, và tránh ngôn ngữ gợi ý rằng khoản thưởng là tiền miễn phí.
Hiệu ứng này là mặt bổ sung của disposition-effect: nhà đầu tư giữ khoản lỗ quá lâu và bán khoản lãi quá sớm, cũng vì cách các ngăn tinh thần được đóng và mở. Cả hai đều minh hoạ một điểm chung: quyết định về tương lai lẽ ra chỉ nên phụ thuộc vào trạng thái hiện tại và triển vọng phía trước, nhưng thực tế luôn bị lịch sử của khoản tiền kéo lệch.