Global Workspace Theory
Strategy: Khi thiết kế giao diện, nhớ rằng chỉ một nội dung được vào không gian làm việc tại một thời điểm — mọi thứ bạn muốn người dùng thật sự xử lý đều đang cạnh tranh với nhau, không cộng dồn.
Global workspace theory do Bernard Baars đề xuất năm 1988, sau đó được Stanislas Dehaene và Jean-Pierre Changeux mở rộng thành phiên bản có nền thần kinh, gọi là global neuronal workspace. Ẩn dụ trung tâm là một nhà hát. Sân khấu được chiếu sáng bởi một luồng đèn hẹp — đó là chú ý. Vô số diễn viên chờ trong bóng tối là các mô-đun xử lý chuyên biệt: nhận diện khuôn mặt, xử lý ngữ pháp, theo dõi tư thế, giám sát tiếng động. Chúng làm việc song song, nhanh, và hoàn toàn ngoài ý thức. Chỉ nội dung nào bước vào vùng sáng mới được phát tới toàn bộ khán phòng — nghĩa là được chia sẻ cho các hệ thống khác, đưa vào trí nhớ làm việc, đưa vào ngôn ngữ, đưa vào kế hoạch hành động. Ý thức, theo lý thuyết này, chính là sự phát rộng ấy.
Điểm mạnh của khung này là nó biến một câu hỏi triết học thành một dự đoán kiểm chứng được. Nếu ý thức là phát rộng, thì phải có một dấu hiệu thần kinh phân biệt kích thích được ý thức với kích thích không được ý thức, dù cả hai đều được xử lý. Dehaene và cộng sự tìm thấy điều đó trong hiện tượng gọi là bùng nổ toàn cục: khi một từ hiển thị đủ lâu để người ta nhận ra, hoạt động không chỉ tăng ở vùng thị giác mà lan mạnh ra vỏ não trán và đỉnh sau khoảng 300 mili giây. Khi cùng từ đó bị che mặt nạ và không được nhận ra, hoạt động thị giác vẫn xuất hiện nhưng lan tỏa thì không.
Hệ quả then chốt là dung lượng. Không gian làm việc rất hẹp, mang tính nối tiếp, và bị tranh chấp — trong khi các quá trình ngoài ý thức thì rộng và song song. Đây là lời giải thích ở tầng cơ chế cho hàng loạt giới hạn quen thuộc: vì sao đa nhiệm thật sự bất khả với các tác vụ cần ý thức, vì sao ta bỏ sót thứ hiện rõ trước mắt khi đang tập trung chỗ khác, và vì sao kỹ năng khi thành thạo lại rời khỏi ý thức để nhường chỗ.
Lý thuyết không phải không có đối thủ. Integrated information theory của Giulio Tononi đặt ý thức ở mức độ tích hợp thông tin của hệ thống chứ không ở việc phát rộng, và một số nhà phê bình cho rằng global workspace giải thích được chức năng của ý thức nhưng chưa chạm tới câu hỏi vì sao có trải nghiệm chủ quan.
Với thiết kế sản phẩm, hệ quả thực dụng là ngân sách chú ý không cộng dồn. Ba thông báo cùng lúc không tạo ra ba lần chú ý; chúng cạnh tranh một chỗ trên sân khấu, và thường thì không thứ nào vào được.
Lý thuyết này là nền cơ chế cho dual-process-theory, giải thích vì sao hệ thống chậm lại có ý thức còn hệ thống nhanh thì không. Nó giải thích giới hạn dung lượng mà magic-number-7-2 mô tả ở tầng hiện tượng, và cơ chế đằng sau inattentional-blindness. Nó bổ sung cho predictive-processing: cái được phát rộng thường chính là sai số dự báo đủ lớn.