Time discounting
Strategy: Tự động hoá khoản tiết kiệm hoặc đầu tư ngay khi nhận lương — loại bỏ hoàn toàn bước "quyết định" để cái tôi hiện tại không có cơ hội đánh bại cái tôi tương lai.
Time discounting là xu hướng định giá một phần thưởng ở hiện tại cao hơn hẳn phần thưởng tương đương (hoặc thậm chí lớn hơn) ở tương lai. Về lý thuyết kinh tế cổ điển, con người được giả định chiết khấu giá trị tương lai theo hàm mũ (exponential discounting) với một tỷ lệ cố định — nhưng hành vi thực tế của con người phức tạp và bất nhất hơn nhiều so với mô hình toán học gọn gàng đó.
Richard Thaler (1981) và sau này là các nhà kinh tế học hành vi khác chỉ ra rằng con người thực ra chiết khấu theo kiểu hyperbolic — chiết khấu rất mạnh cho khoảng cách thời gian gần, nhưng gần như phẳng cho khoảng cách xa. Đó là lý do một người sẵn sàng chờ thêm một tuần để nhận 110.000đ thay vì 100.000đ ngay hôm nay, nhưng khi cả hai lựa chọn đó bị đẩy xa thêm một năm (chờ 53 tuần thay vì 52 tuần), gần như ai cũng chọn chờ thêm — vì ở khoảng cách xa, một tuần chênh lệch không còn cảm giác “đáng kể” như khi nó nằm ngay trước mắt.
Time discounting giải thích phần lớn lý do con người khó tiết kiệm hưu trí, khó duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, hay trì hoãn công việc quan trọng: lợi ích tương lai luôn mờ nhạt hơn cảm giác thoả mãn tức thì. Trong sản phẩm tài chính, đây là lý do các app đầu tư hay tiết kiệm hiệu quả thường thiết kế cơ chế pre-commitment — tự động trích một phần lương vào quỹ hưu trí trước khi người dùng kịp “quyết định” chi tiêu nó, vì một khi tiền đã nằm trong tay, việc từ bỏ nó (dù để tiết kiệm) lại kích hoạt một lớp thiên kiến khác khó vượt qua hơn nhiều.
Time discounting có quan hệ mật thiết với hyperbolic-discounting — thực ra hyperbolic discounting là mô hình toán học mô tả chính xác hơn cách time discounting vận hành trong thực tế, thay cho mô hình chiết khấu hàm mũ đơn giản. Nó cũng là một dạng của affective-forecasting, vì việc đánh giá thấp giá trị tương lai một phần đến từ việc ta khó tưởng tượng chính xác cảm xúc của mình ở thời điểm đó. Time discounting còn liên hệ tới loss-aversion (từ bỏ một khoản chi tiêu ngay hôm nay cảm giác như một mất mát) và planning-fallacy, khi cả hai đều phản ánh việc con người đánh giá tương lai kém chính xác hơn nhiều so với hiện tại.