Cocktail Party Effect
Strategy: Khi thiết kế cảnh báo, đừng tăng âm lượng — hãy gắn nó với thứ người nhận đã coi là của mình, vì bộ lọc chú ý mở cửa cho mức liên quan chứ không mở cửa cho cường độ.
Cocktail party effect là khả năng tách một giọng nói ra khỏi một hỗn hợp âm thanh và bám theo nó, trong khi phần lớn phần còn lại bị đẩy xuống nền. Hệ thính giác làm việc này bằng nhiều manh mối cùng lúc: chênh lệch thời gian và cường độ giữa hai tai giúp định vị nguồn phát, cao độ và âm sắc giúp gom các thành phần cùng thuộc một người nói, còn nhịp điệu và ngữ pháp giúp dự đoán tiếng tiếp theo. Kết quả là một luồng nghe được dựng lên từ một mớ sóng chồng chéo.
Colin Cherry đặt tên và nghiên cứu hiện tượng này năm 1953 bằng phương pháp nghe hai tai tách biệt: người tham gia đeo tai nghe, mỗi tai nhận một đoạn nói khác nhau, và được yêu cầu nhắc lại nội dung ở một tai. Họ làm được, nhưng gần như không báo cáo được gì về nội dung tai kia — thậm chí không nhận ra ngôn ngữ đã đổi. Điều đó gợi ý một bộ lọc chặn sớm. Rồi Neville Moray năm 1959 phát hiện điểm phá vỡ: khi tên riêng của người nghe xuất hiện ở kênh bị bỏ qua, một tỷ lệ đáng kể vẫn nhận ra. Kênh ấy không bị tắt hẳn, nó chỉ bị hạ mức.
Chính quan sát này đẩy lý thuyết chú ý từ mô hình “lọc tất hoặc không” sang mô hình suy giảm của Anne Treisman: tín hiệu ở kênh không được chú ý vẫn được xử lý ở mức yếu, và những mục có ngưỡng kích hoạt thấp — tên mình, tiếng khóc của con mình, một từ liên quan trực tiếp tới mối lo hiện tại — vẫn vượt ngưỡng. Cần nói thêm rằng tỷ lệ phát hiện tên trong các nghiên cứu lặp lại dao động đáng kể và gắn với dung lượng trí nhớ làm việc của từng người, nên đây không phải một hiệu ứng tuyệt đối.
Ý nghĩa thực tiễn khá trực tiếp. Trong một sản phẩm, người dùng không quét toàn bộ màn hình rồi mới quyết định đọc gì — họ hoạt động như đang ở giữa một bữa tiệc ồn ào, khoá vào nhiệm vụ chính và hạ mức mọi thứ khác. Một thông báo rủi ro đặt cạnh nút xác nhận sẽ bị hạ mức cùng phần nền. Thứ vượt qua được bộ lọc là thứ mang dấu hiệu liên quan tới chính người đó: số tiền của họ, tên người nhận họ vừa gõ, tài khoản họ đang dùng.
Card này là mặt thính giác của cùng cơ chế mà inattentional-blindness mô tả ở thị giác. Nó cụ thể hoá selective-perception thành một thí nghiệm đo được, gắn với attentional-bias ở chỗ ngưỡng chú ý bị lệch bởi mối bận tâm sẵn có, và giải thích một phần vì sao self-relevance-effect lại mạnh đến vậy.